zppp-gorzow.pl
Zespół Poradni Psychologiczno-Pedagogicznych w Gorzowie Wlkp.

Balsam dla duszy

Witamy w Holandii

Ludzie często proszą mnie, żebym opowiedziała, co to znaczy wychowywać upośledzone dziecko, tak żeby ci, którzy nigdy tego nie doświadczyli, mogli chociaż wyobrazić sobie, jak to jest. Dobrze, mówię więc…

         Kiedy spodziewamy się dziecka, przypomina to planowanie cudownej wakacyjnej podróży –
na przykład do Włoch. Kupujemy przewodniki i snujemy wspaniałe plany. Koloseum. Dawid Michała Anioła. Gondole w Wenecji. Jeśli ktoś chce, może nauczyć się kilka zwrotów po włosku. Wszystko to jest bardzo ekscytujące.

Po kilku miesiącach oczekiwania nadchodzi wreszcie ów upragniony dzień. Pakujemy walizki i ruszamy w drogę. Mija kilka godzin, samolot ląduje. Wchodzi stewardesa i mówi:

            -          Witamy w Holandii.

            -          W Holandii? – mówimy, – Co to znaczy: W Holandii? Zapisałam się na wycieczkę do Włoch! Przecież miały być Włochy! Całe życie marzyłam o tym, żeby pojechać do Włoch.

Ale w rozkładzie lotów nastąpiła zmiana. Samolot wylądował w Holandii i musimy tu zostać.

Najważniejsze to zrozumieć, że nie zabrali nas do cuchnącego, ohydnego i odrażającego miejsca, w którym panują głód, zaraza i szkodniki. Po prostu jesteśmy w innym kraju. Trzeba nauczyć się zupełnie nowego języka. Przy okazji spotkamy mnóstwo ludzi, których nigdy byśmy nie spotkali, jadąc do Włoch.

Jesteśmy po prostu gdzie indziej. Życie płynie tu wolniej, mniej tu olśniewających rzeczy.
Ale kiedy pobędziemy tu już trochę, kiedy dojdziemy  do siebie i rozejrzymy się wokoło, zobaczymy, że Holandia ma wiatraki…  i tulipany… Holandia ma nawet Rembrandty.

Mimo to wszyscy nasi znajomi albo jadą, albo właśnie wracają z Włoch i chwalą się, jak tam jest cudownie. A my do końca życia będziemy powtarzać: „Tak, ja też tam miałam jechać. Tak sobie planowałam.”.

Ból, jaki rodzi w nas ta świadomość, nigdy, przenigdy nie zniknie, ponieważ nic nie boli tak bardzo jak utrata marzeń. Nie zapominaj jednak, że zamartwiając się całe życie tym, że nie pojechałaś do Włoch, być może nigdy nie będziesz na tyle wolna, by cieszyć się tym, co cudowne i wyjątkowe… właśnie w Holandii.

 

Emily Perl Kingsley

(„Balsam dla Duszy Matki”   Jack Canfield     Mark Victor Hansen              Jennifer Read Hawthorne     Marci Shimoft)

 
Zaburzenia czynności prymarnych w rozszczepie podniebienia pierwotnego i/lub wtórnego.
 

Czynności prymarne są to funkcje pojawiające się biologicznie wcześniej w rozwoju dziecka niż mowa. Zaliczyć do nich można czynności związane z oddychaniem oraz przyjmowaniem pokarmów, począwszy od ssania poprzez gryzienie, połykanie, żucie.

Oddech jest jedną z pierwszych czynności wykonywanych przez dziecko zaraz po urodzeniu. Prawidłowo funkcjonująca jama nosowa ma do spełnienia szereg zadań. „Przez jamę nosową przechodzi powietrze do dalszych odcinków dróg oddechowych. Powietrze wdychane w jamie nosowej zostaje: a) oczyszczone z kurzu, który osiada na wilgotnej błonie śluzowej, b) ogrzane, c) nasycone para wodną. Dzięki temu powietrze wdychane do płuc nie zanieczyszcza, nie oziębia i nie wysusza dolnych dróg oddechowych i samych płuc”[1]. Dzięki możliwości oddzielenia jamy nosowej od gardła, poprzez sprawnie działające podniebienie, możliwa jest koordynacja oddechu z przełykaniem, umiejętność ta pozwala dziecku na jednoczesne oddychanie i ssanie.

Przyjmowanie pokarmu jest kolejną czynnością noworodka konieczną do tego, by mógł on utrzymać się przy życiu po urodzeniu. Ssanie jest możliwe dzięki wytworzeniu nadciśnienia w jamie ustnej, w czynności tej biorą udział przede wszystkim język i podniebienie. Połykanie rozpoczyna się przez przyciśnięcie końca języka do podniebienia, a następnie przesuwanie kęsa ku tyłowi i przepchniecie go przez cieśń gardzieli do jamy gardła.[2] W czasie połykania pokarmów i płynów jama nosowa jest oddzielona od jamy ustnej przez uniesione ku górze i ku tyłowi podniebienie miękkie, które styka się z uwypukloną do przodu tylną ścianą gardła. Dzięki temu w czasie połykania płyny i pokarmy przy prawidłowych warunkach anatomicznych i czynnościowych nie mogą dostawać się do nosa[3].

Ze względu na poważne zaburzenia anatomiczne w przypadku najcięższych typów rozszczepów przyjmuje się, że wada ta zasadniczo zmienia warunki przebiegu wielu czynności. Połączenie jamy ustnej z jamą nosową, w przypadku najcięższych typów rozszczepów, powoduje rozległe zaburzenia czynności fizjologicznych[4].

Czynności pokarmowe.

 U dziecka z rozszczepem podniebienia występują problemy ze ssaniem związane z trudnościami w uzyskaniu odpowiedniego ciśnienia w jamie ustnej, ale także zaburzenia połykania oraz niewłaściwy przebieg innych czynności pokarmowych[5].

We wszystkich typach rozszczepu, w których rozszczepione jest podniebienie, mimo prawidłowego leczenia nie zawsze można osiągnąć warunki do prawidłowego zwarcia podniebienno – gardłowego, co powoduje występowanie nosowania otwartego.

Intensywność zaburzeń, dotycząca poszczególnych grup głosek, jest uwarunkowana zachowaniem się podniebienia miękkiego w czasie ich realizacji, ponieważ podniebienie miękkie praktycznie nie porusza się, czyli powietrze w całości lub prawie w całości wydostaje się przez nos. Proporcje rezonatora ustnego do nosowego podczas artykulacji, czyli długość podniebienia miękkiego i jego ruchomość maja bezpośredni związek z nosowaniem. Jeżeli podniebienie miękkie jest wystarczająco długie i wystarczająco ruchome (podniebienie miękkie powinno dotykać tylnej ściany gardła podczas artykulacji głosek ustnych ), aby zamknąć jamę nosową, wtedy nie występuje nosowanie[6].

Nieprawidłowe ułożenie języka zarówno w trakcie połykania jak i w spoczynku jest utrwalane już od wczesnych tygodni życia płodowego. Praca mięśni języka odgrywa znaczącą rolę w późniejszym wieku, kiedy to dziecko zaczyna wypowiadać głoski szczelinowe: s, z, sz, ż, głoski zwarto – szczelinowe: c, dz, cz, dż, głoskę r czy rzadziej zniekształcaną głoskę l.

W przypadku rozszczepu podniebienia pierwotnego, znacznemu upośledzeniu ulega funkcjonowanie warg , a co za tym idzie, może dochodzić do zaburzeń innych czynności związanych z karmieniem, takich jak: ściąganie pokarmu z łyżeczki, pocie z kubeczka, odgryzanie, gryzienie, żucie. W rozwoju mowy nieprawidłowo funkcjonująca górna warga może powodować nieprawidłową realizacje głosek zwarto – wybuchowych: p, b, głoski nosowej: m, głoski półotwartej: ł.

 
 
Oddychanie.

Nieprawidłowe oddychanie u dzieci z rozszczepem pojawia się wraz z pierwszym oddechem, dziecko oddycha przez wspólną jamę nosowo gardłową, a po zabiegu chirurgicznym oddychanie przez nos często jest utrudnione, a co za tym idzie oddychanie odbywa się przez usta.

Dzieci oddychające wyłącznie torem ustnym są bardzo narażone między innymi na powstanie seplenienia miedzyzebowego spowodowanego płasko ułożonym językiem, czasem ułożonym na zębach lub wardze dolnej. Brak zachowanej funkcji oddechowej nosa ma również wpływ na cechy głosu i mowy.

 


[1] W.Sylwanowicz, A.Michajlik, W.Ramotowski: Anatomia i fizjologia człowieka. PZWL.W-wa 1989,s.244.

[2]Tamże, s.182

[3] B.Piekarczyk, E.Młynarska-Zduniak, M.Winiarska-Majczyno: dz.cyt.,s.12

[4] D. Pluta – Wojciechowska: dz.cyt., s.35.

[5] Tamże. s.36

[6] B. Wiśniewska: Usprawnianie mowy dzieci z rozszczepem podniebienia. W: Podstawy neurologopedii. Podręcznik akademicki. pod.red. T.Gałkowski, E.Szeląg, G. Jastrzebowska, Opole 2005. s.519

 opracowała: Grażyna Kruszewska

Wczesna, wielospecjalistyczna i kompleksowa pomoc jako forma wspomagania rozwoju mowy dziecka z wadą rozszczepową.

Jednym z istotniejszych czynników warunkujących prawidłowy rozwój dziecka, w kontekście społecznym jak i poznawczym, jest prawidłowe komunikowanie się. Najczęściej porozumiewamy się za pomocą języka werbalnego[1]. Jeżeli poprawnego, a przynajmniej zrozumiałego dla innych, komunikatu werbalnego dziecko nie jest w stanie wysłać do swojego „odbiorcy”, najczęściej powstają poważne zakłócenia nie tylko na linii komunikatu, ale również wszystkich sfer rozwojowych.

Pomoc wczesna, oznacza objęcie opieką dziecka jak najszybciej po zdiagnozowaniu, wielospecjalistyczna, oznacza, że ideałem byłby powszechny dostęp małych pacjentów dotkniętych wadą rozszczepową, do wszystkich koniecznych w tym przypadku specjalistów: pediatry, ortodonty, chirurgów (dziecięcych, szczękowo-twarzowych, plastyków), foniatrów, logopedów, laryngologów. Ponieważ terapia dziecka z rozszczepem wargi i podniebienia jest procesem długim, wymaga odpowiedniego postępowania leczniczo – terapeutycznego przez cały okres rozwoju dziecka, tj. od urodzenia od ok. 18-20 roku życia, wymaga współpracy specjalistów i kompleksowości w postępowaniu terapeutycznym[2].

Im szybciej rozpocznie się wspieranie rozwoju dziecka, u którego zdiagnozowano nieprawidłowości, tym lepszych efektów terapeutycznych można się spodziewać.

„Wspomaganie pełni rolę wzmacniania tego, co już występuje i co uznajemy za korzystne, a także poszukiwanie nowych możliwości i włączanie ich w skład już istniejących”[3]

Wprowadzenie odpowiedniej terapii w jak najwcześniejszym momencie pozwoli zapobiec pogłębianiu się deficytów i utrwalaniu patologicznych nawyków w funkcjonowaniu dziecka z roszczepem. Stymulacja przed zabiegiem operacyjnym ma na celu przygotowanie i wzmocnienie zniekształconych tkanek tak, aby okres rekonwalescencji przebiegał sprawnie i aby operowany narząd jak najszybciej wrócił do, choćby zbliżonej do fizjologicznej, funkcji. Po zabiegu operacyjnym logopeda skupia się nie tylko na ćwiczeniach usprawniających oddychanie, wargi, język, zwieracz podniebienno-gardłowy, ale również na szeroko pojętej umiejętności komunikacji z innymi ludźmi. Jest to gwarantem powodzenia i efektywności terapii[4].

 
 


[1] J. Rzeźnicka: Wczesne kształtowanie umiejętności komunikacyjnych w procesie wspomagania rozwoju dziecka. W: Dylematy pedagogiczne w rewalidacji osób ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi., pod.red. W.Loebl, Wyd.U.G. Gdańsk 1996., s.87.

[2] B. Piekarczyk, E. Młynarska-Zduniak, M. Winiarska-Majczyno: dz.cyt., s.20.

[3] I.Obuchowska: Wspomaganie rozwoju emocjonalnego: refleksje i propozycje., W:Wspomaganie rozwoju. Psychostymulacja. Psychokreacja., pod.red. B. Kaja, T. 1, Wyd.Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego, Bydgoszcz 1997.

[4] D. Pluta-Wojciechowska. dz.cyt. s.131.
opracowała: Grażyna Kruszewska

 


Zaburzenia czynności prymarnych w rozszczepie podniebienia pierwotnego i/lub wtórnego.
 

Czynności prymarne są to funkcje pojawiające się biologicznie wcześniej w rozwoju dziecka niż mowa. Zaliczyć do nich można czynności związane z oddychaniem oraz przyjmowaniem pokarmów, począwszy od ssania poprzez gryzienie, połykanie, żucie.

Oddech jest jedną z pierwszych czynności wykonywanych przez dziecko zaraz po urodzeniu. Prawidłowo funkcjonująca jama nosowa ma do spełnienia szereg zadań. „Przez jamę nosową przechodzi powietrze do dalszych odcinków dróg oddechowych. Powietrze wdychane w jamie nosowej zostaje: a) oczyszczone z kurzu, który osiada na wilgotnej błonie śluzowej, b) ogrzane, c) nasycone para wodną. Dzięki temu powietrze wdychane do płuc nie zanieczyszcza, nie oziębia i nie wysusza dolnych dróg oddechowych i samych płuc”[1]. Dzięki możliwości oddzielenia jamy nosowej od gardła, poprzez sprawnie działające podniebienie, możliwa jest koordynacja oddechu z przełykaniem, umiejętność ta pozwala dziecku na jednoczesne oddychanie i ssanie.

Przyjmowanie pokarmu jest kolejną czynnością noworodka konieczną do tego, by mógł on utrzymać się przy życiu po urodzeniu. Ssanie jest możliwe dzięki wytworzeniu nadciśnienia w jamie ustnej, w czynności tej biorą udział przede wszystkim język i podniebienie. Połykanie rozpoczyna się przez przyciśnięcie końca języka do podniebienia, a następnie przesuwanie kęsa ku tyłowi i przepchniecie go przez cieśń gardzieli do jamy gardła.[2] W czasie połykania pokarmów i płynów jama nosowa jest oddzielona od jamy ustnej przez uniesione ku górze i ku tyłowi podniebienie miękkie, które styka się z uwypukloną do przodu tylną ścianą gardła. Dzięki temu w czasie połykania płyny i pokarmy przy prawidłowych warunkach anatomicznych i czynnościowych nie mogą dostawać się do nosa[3].

Ze względu na poważne zaburzenia anatomiczne w przypadku najcięższych typów rozszczepów przyjmuje się, że wada ta zasadniczo zmienia warunki przebiegu wielu czynności. Połączenie jamy ustnej z jamą nosową, w przypadku najcięższych typów rozszczepów, powoduje rozległe zaburzenia czynności fizjologicznych[4].

Czynności pokarmowe.

 U dziecka z rozszczepem podniebienia występują problemy ze ssaniem związane z trudnościami w uzyskaniu odpowiedniego ciśnienia w jamie ustnej, ale także zaburzenia połykania oraz niewłaściwy przebieg innych czynności pokarmowych[5].

We wszystkich typach rozszczepu, w których rozszczepione jest podniebienie, mimo prawidłowego leczenia nie zawsze można osiągnąć warunki do prawidłowego zwarcia podniebienno – gardłowego, co powoduje występowanie nosowania otwartego.

Intensywność zaburzeń, dotycząca poszczególnych grup głosek, jest uwarunkowana zachowaniem się podniebienia miękkiego w czasie ich realizacji, ponieważ podniebienie miękkie praktycznie nie porusza się, czyli powietrze w całości lub prawie w całości wydostaje się przez nos. Proporcje rezonatora ustnego do nosowego podczas artykulacji, czyli długość podniebienia miękkiego i jego ruchomość maja bezpośredni związek z nosowaniem. Jeżeli podniebienie miękkie jest wystarczająco długie i wystarczająco ruchome (podniebienie miękkie powinno dotykać tylnej ściany gardła podczas artykulacji głosek ustnych ), aby zamknąć jamę nosową, wtedy nie występuje nosowanie[6].

Nieprawidłowe ułożenie języka zarówno w trakcie połykania jak i w spoczynku jest utrwalane już od wczesnych tygodni życia płodowego. Praca mięśni języka odgrywa znaczącą rolę w późniejszym wieku, kiedy to dziecko zaczyna wypowiadać głoski szczelinowe: s, z, sz, ż, głoski zwarto – szczelinowe: c, dz, cz, dż, głoskę r czy rzadziej zniekształcaną głoskę l.

W przypadku rozszczepu podniebienia pierwotnego, znacznemu upośledzeniu ulega funkcjonowanie warg , a co za tym idzie, może dochodzić do zaburzeń innych czynności związanych z karmieniem, takich jak: ściąganie pokarmu z łyżeczki, pocie z kubeczka, odgryzanie, gryzienie, żucie. W rozwoju mowy nieprawidłowo funkcjonująca górna warga może powodować nieprawidłową realizacje głosek zwarto – wybuchowych: p, b, głoski nosowej: m, głoski półotwartej: ł.

 
 
Oddychanie.

Nieprawidłowe oddychanie u dzieci z rozszczepem pojawia się wraz z pierwszym oddechem, dziecko oddycha przez wspólną jamę nosowo gardłową, a po zabiegu chirurgicznym oddychanie przez nos często jest utrudnione, a co za tym idzie oddychanie odbywa się przez usta.

Dzieci oddychające wyłącznie torem ustnym są bardzo narażone między innymi na powstanie seplenienia miedzyzebowego spowodowanego płasko ułożonym językiem, czasem ułożonym na zębach lub wardze dolnej. Brak zachowanej funkcji oddechowej nosa ma również wpływ na cechy głosu i mowy.

 


[1] W.Sylwanowicz, A.Michajlik, W.Ramotowski: Anatomia i fizjologia człowieka. PZWL.W-wa 1989,s.244.

[2]Tamże, s.182

[3] B.Piekarczyk, E.Młynarska-Zduniak, M.Winiarska-Majczyno: dz.cyt.,s.12

[4] D. Pluta – Wojciechowska: dz.cyt., s.35.

[5] Tamże. s.36

[6] B. Wiśniewska: Usprawnianie mowy dzieci z rozszczepem podniebienia. W: Podstawy neurologopedii. Podręcznik akademicki. pod.red. T.Gałkowski, E.Szeląg, G. Jastrzebowska, Opole 2005. s.519

 opracowała: Grażyna Kruszewska

Wczesna, wielospecjalistyczna i kompleksowa pomoc jako forma wspomagania rozwoju mowy dziecka z wadą rozszczepową.

Jednym z istotniejszych czynników warunkujących prawidłowy rozwój dziecka, w kontekście społecznym jak i poznawczym, jest prawidłowe komunikowanie się. Najczęściej porozumiewamy się za pomocą języka werbalnego[1]. Jeżeli poprawnego, a przynajmniej zrozumiałego dla innych, komunikatu werbalnego dziecko nie jest w stanie wysłać do swojego „odbiorcy”, najczęściej powstają poważne zakłócenia nie tylko na linii komunikatu, ale również wszystkich sfer rozwojowych.

Pomoc wczesna, oznacza objęcie opieką dziecka jak najszybciej po zdiagnozowaniu, wielospecjalistyczna, oznacza, że ideałem byłby powszechny dostęp małych pacjentów dotkniętych wadą rozszczepową, do wszystkich koniecznych w tym przypadku specjalistów: pediatry, ortodonty, chirurgów (dziecięcych, szczękowo-twarzowych, plastyków), foniatrów, logopedów, laryngologów. Ponieważ terapia dziecka z rozszczepem wargi i podniebienia jest procesem długim, wymaga odpowiedniego postępowania leczniczo – terapeutycznego przez cały okres rozwoju dziecka, tj. od urodzenia od ok. 18-20 roku życia, wymaga współpracy specjalistów i kompleksowości w postępowaniu terapeutycznym[2].

Im szybciej rozpocznie się wspieranie rozwoju dziecka, u którego zdiagnozowano nieprawidłowości, tym lepszych efektów terapeutycznych można się spodziewać.

„Wspomaganie pełni rolę wzmacniania tego, co już występuje i co uznajemy za korzystne, a także poszukiwanie nowych możliwości i włączanie ich w skład już istniejących”[3]

Wprowadzenie odpowiedniej terapii w jak najwcześniejszym momencie pozwoli zapobiec pogłębianiu się deficytów i utrwalaniu patologicznych nawyków w funkcjonowaniu dziecka z roszczepem. Stymulacja przed zabiegiem operacyjnym ma na celu przygotowanie i wzmocnienie zniekształconych tkanek tak, aby okres rekonwalescencji przebiegał sprawnie i aby operowany narząd jak najszybciej wrócił do, choćby zbliżonej do fizjologicznej, funkcji. Po zabiegu operacyjnym logopeda skupia się nie tylko na ćwiczeniach usprawniających oddychanie, wargi, język, zwieracz podniebienno-gardłowy, ale również na szeroko pojętej umiejętności komunikacji z innymi ludźmi. Jest to gwarantem powodzenia i efektywności terapii[4].

 
 


[1] J. Rzeźnicka: Wczesne kształtowanie umiejętności komunikacyjnych w procesie wspomagania rozwoju dziecka. W: Dylematy pedagogiczne w rewalidacji osób ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi., pod.red. W.Loebl, Wyd.U.G. Gdańsk 1996., s.87.

[2] B. Piekarczyk, E. Młynarska-Zduniak, M. Winiarska-Majczyno: dz.cyt., s.20.

[3] I.Obuchowska: Wspomaganie rozwoju emocjonalnego: refleksje i propozycje., W:Wspomaganie rozwoju. Psychostymulacja. Psychokreacja., pod.red. B. Kaja, T. 1, Wyd.Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego, Bydgoszcz 1997.

[4] D. Pluta-Wojciechowska. dz.cyt. s.131.
opracowała: Grażyna Kruszewska

 



  « wróć      
  
-->